چالش‌های توسعه صنعتی سازی ساختمان در ایران


میزان صنعتی سازی ساختمان در کشور از ۱٫۵ درصد در سال ۱۳۸۶ به بیش از ۳۰ درصد در حال حاضر رسیده است.

محمود فاطمی عقدا رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه در حال حاضر صنعت ساختمان سازی کشور وارد مرحله صنعتی سازی شده است، افزود: تاکنون بیش از ۹۰ فناوری و شرکت های بسیاری از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ، تاییدیه اخذ کرده اند.

وی صنعتی سازی را از عمده فعالیت های مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در دولت های نهم و دهم برشمرد و گفت: با بررسی و تامین فناوری های نوین و هچنین ارایه شیوه های جدید صنعتی سازی فرصت تحقق این ماموریت که در قانون به صراحت به آن اشاره شده، فراهم شده است.

وی کیفیت، دوام، ایمنی و صرفه جویی در هزینه ها را از جمله ویژگی های صنعتی سازی ساختمان دانست و اظهار داشت: در این رابطه باید فرهنگسازی صورت گیرد که این کار نیز با همکاری مرکز با سایرنهادی مربوطه آغاز شده است.

فاطمی عقدا در ادامه با تاکید بر اینکه از چندی پیش به طور جدی سرمایه گذاری در صنعتی سازی ساختمان شروع شده است، گفت: براین اساس، مرکز نظارت های خود را به طور مستمر افزایش داده است تا انحرافی در صنعتی سازی ساختمان صورت نگیرد.

وی سپس بابیان اینکه در سال ۱۳۹۱ موضوع صنعتی ‌سازی ساختمان به طور جدی پیگیری می‌شود، گفت: با توجه به اینکه تا پایان برنامه پنجم توسعه باید به ۴۰ درصد رشد در صنعتی‌سازی ساختمان دست یابیم، تلاش ما این است این امر تا پایان دولت دهم تحقق یابد.

معاون وزیر راه و شهرسازی همچنین از روش جدید به منظور مقاوم سازی ساختمان به وسیله پلیمر پاششی خبر داد و اظهار داشت: با توجه به آنکه کشور در منطقه زلزله خیز قرار دارد، لذا داشتن خانه های ایمن و مقاوم در برابر زلزله از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

وی با بیان اینکه بسیاری از خانه‌های موجود از مقاومت کافی در برابر زلزله برخوردار نیستند و باید مقاوم سازی شوند، گفت: روش های موجود برای مقاوم سازی ضمن وابستگی به خارج از کشور و هزینه های زیاد نیاز به تخصص ویژه دارد، بنابراین یافتن راهی جایگزین که محدودیت های فوق را نداشته باشد، ضروری به نظر می رسد.

رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در ادامه با اشاره به اهداف روش جدید مقاوم سازی ساختمان به وسیله پلیمر پاششی، نبود نیاز به تامین مواد اولیه از خارج، هزینه اندک مقاوم سازی، اجرای ساده مقاوم سازی و قابل اجرا بر روی هرگونه ساختمان را از جمله اهداف عمده این روش جدید برشمرد.

وی ادامه داد: در این روش مواد اولیه در داخل کشور تولید و سبب کاهش قابل توجه مقاوم سازی ساختمان ها می شود.

نامبرده همچنین با اشاره به نقش حقوق در تنظیم روابط در جوامع گفت: با تنوع روابط طبعا قوانین گسترده تر خواهد شد و در صورتی که تدوین قوانین و ضوابط همگان با روند توسعه جوامع نباشد بایستی منتظر بروز مشکلات و پیش آمدهای خاص باشیم.

وی ادامه داد: ساخت و ساز فرآیند متاثر از طیف وسیعی از عوامل است به گونه ای که هر یک از عوامل ارتباطی تنگاتنگ با عوامل دیگر داشته و تاثیرگذار بر آن ها است.

فاطمی عقدا افزود: بی توجهی به زوایای صنعت منجر به بروز مشکلات و چالش های جدی می شود.

وی با بیان اینکه بخشی از کاستی های صنعت ساختمان مرتبط با اجرانکردن صحیح قوانین موجود است گفت: امروز با وجود نظام کامل مشخص و جامع در سطح قانون گذاری، سیاست گذاری و نظارت و اجرا باز هم در زمینه اجرای قوانین و مقررات با مشکل مواجه هستیم.

این مقام مسئول ادامه داد: مسیر طی شده در قانون و مقررات رابطه ای با مقوله الزام پیدا نمی کند، این خلأ حقوقی در زمینه اجرا موجب نارضایتی جامعه به عنوان بهره برداران محصولات نهایی شده است.

وی خاطرنشان کرد: بدیهی است مسائل پیچیده ای چون کنترل ساخت و ساز شهری که عوامل متعدد با منافع مختلف در آن سهیم اند در هنگام بروز حوادث نمی توانفقط یک عامل را مقصر دانست، این صنعت نیازمند یک رویکرد سیستمی است.

معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به الزام تدوین ضوابط، قوانین و آئین نامه های اجرایی با نگاه یکپارچه سیستمی گفت: صنعت نیازمند نگاه یکپارچه است که در غیر این صورت وضعی بهتر از شرایط امروز نخواهیم داشت.

وی ادامه داد: دلیل اجرانشدن ضوابط و مقررات، قانون گریزی و تدوین نشدن آیین نامه اجرایی و همچنین بازنگری نکردن آیین نامه‌های موجود را بایستی در نبود تعادل میان حقوق دانان و قانون گذاران با مجریان جستجو کرد.

رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه هدف ما اقدام پیشگیرانه در زمینه کاهش مسائل حقوقی صنعت ساختمان است گفت:‌ رشد ساختمان در سال های اخیر و توسعه شهرها و به ویژه شهرهای جدید با پیچیدگی روابط در شهرها زمینه را برای همکاری دست اندرکاران و ذی‌نفعان صنعت با وزارت تحقیقات مسکن، راه و شهرسازی شده است تا چالش های صنعت مورد بررسی قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: در این رابطه برنامه ریزی به گونه ای صورت گرفته است که در طول سال به صورت فصلی نشست تخصصی با حضور کارشناسان رسمی و عوامل اجرایی و نظارتی و عوامل سیاست گزار صنعت را برگزار کنیم.

فاطمی عقدا ادامه داد: با هم‌اندیشی کارشناسان و مسئولان در شرایط موجود کشور قوانین و آئین نامه های اجرایی مورد بازنگری قرار خواهد گرفت.

وی با اشاره به اینکه معضلات حقوقی عامل بازدارنده صنعت ساختمان خواهد بود گفت: مسائل حقوقی و شفافیت موجب رشد و تعالی این صنعت می شود.

وی ادامه داد: هدف این است که با تحول جهانی و منطقه ای و همگام با نیاز کشور مسیر مناسب برای رشد صنعت و کسب جایگاه اصلی صنعت و حضور در بازارهای جهانی و منطقه‌ای فراهم شود.

در این میان رییس کانون سراسری انبوه سازان مسکن هم گفت:روند صنعتی سازی مسکن درکشور روبه پیشرفت بوده ودرحال حاضر۴۰ درصد ساخت و سازها به روش صنعتی صورت می گیرد.

ایرج رهبراضافه کرد: مراحل ابتدایی ساخت صنعتی مسکن گذرانده و دانش فنی لازم کسب شده ‌و به مرحله اجرایی رسیده ‌است و حالا باید دانش فنی ساخت مسکن صنعتی و فناوری نوین به صورت بومی انجام ‌شود.

وی تاکید کرد: صنعتی سازی مسکن در کشور رو به پیشرفت است و در سالهای قبل درصد کمی به صنعتی سازی اختصاص داشت، اما اکنون ۴۰ درصد از ساخت و ساز کشور صنعتی است.

نامبرده با اشاره به اینکه صنعتی سازی در دو بخش انجام می‌گیرد، گفت: بخش سازه‌ای به صورت ۶۰ درصد صنعتی‌سازی انجام می‌گیرد وهم اکنون دربخش غیرسازه‌ای هم که شامل مولفه‌های داخلی ساختمان است، در حدود ۴۰ درصد به روش صنعتی سازی انجام می‌شود.

به گفته وی، تا چند سال آینده بیش از ۹۰ درصد ساخت و سازهای کشور حتی انفرادی‌ها صنعتی‌سازی می‌شوند.

وی بااشارهبه قیمت مصالح ساختمانی، گفت: در حال حاضر قیمت مصالح ساختمانی ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش پیدا کرده که در قیمت نهایی مسکن مهر تاثیرگذار است.

دبیراجرایی چهارمین همایش تخصصی و فناوری نوین صنعتی‌سازی ساختمان هم گفت: صنعتی سازی ساختمان با یک جهش مواجه شده و به حدی رسیده که حال صحبت از بومی سازی صنعتی سازی در ساختمان شده است.امیر مازیار شاکری ادامه داد: بسیاری از تکنولوژی هایی که در همایش‌های قبلی در حد یک تئوری بودند، امسال به عنوان تولید به منصه ظهور رسیده‌اند.

وی با اشاره به مشکلات زیادی که برای صنعتی سازی به وجود آمده ، مشکلات و موانع توسعه صنعتی سازی ساختمان را تشریح کرد.

از سوی دیگر رییس انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی، طرح مسکن مهر را تحولی در صنعت ساختمان کشور دانست و گفت: طرح مسکن مهر، ساخت و ساز را در جهت صنعتی سازی ساختمان متحول کرده است.

محمدرضا انصاری با بیان اینکه تا قبل از اجرای طرح مسکن مهر، ۱٫۵ درصد ساختمان های کشور به روش صنعتی یا نیمه صنعتی ساخته می شد، افزود: این میزان صنعتی سازی برای کشور یک فاجعه بود چرا که ساخت‌وساز به روش صنعتی و نیمه صنعتی با ساخت و ساز غیرصنعتی به لحاظ دوام ساختمان و همچنین در منابع مصرف کشور تفاوت اساسی دارد.

وی ادامه داد: منابع کشور در روش غیرصنعتی تا ۳۰ درصد هدر می رود اما در روش های صنعتی تا ۳۰ درصد در بهترین حالت صرفه جویی منابع انجام می شود، یعنی با همان منابع می شود ۳۰ درصد بیشتر ساخت.

مشاور عالی شرکت کیسون به عنوان یکی شرکت های پیمانکاری ساختمان و ابنیه، بر ضرورت بسترسازی به منظور ایجاد رقابت برای ساخت و ساز با کیفیت تاکید کرد و گفت: اکنون بیشتر ساخت و سازهای کشور به حس انسانیت و تعهد پیمانکاران متکی است و کمتر سیستمی وجود دارد تا برای رسیدن به کیفیت بهتر فعالیت کند تا یک تحولی در کیفیت کشور اتفاق بیافتد، این یک بستری لازم دارد که به این کیفیت بها بدهیم و هزینه کنیم.

انصاری سپس نظام مهندسی ساختمان کشور، شهرداری و وزارت راه و شهرسازی را از جمله مراکزی دانست که می توانند روند کیفیت ساخت و سازها را کنترل کنند و افزود: هر نهادی باید در جای خود فعالیت کند به طور طبیعی شهرداری ها قادر نیستند این کار را بکنند و وضعیت همان خواهد شد که اکنون شاهد آن هستیم.وی ادامه داد: نظام مهندسی ساختمان کشور می تواند روند کنترل کیفیت را نظارت کند نه خود کنترل را، کنترل کیفیت را پیمانکار انجام می دهد و نظام مهندسی باید اجرای کنترل کیفیت پیمانکار را کنترل و نظارت کند.

رییس انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی سپس با اشاره به مشکلات موجود در ساختمان‌های شهر تهران، گفت: در بخش مسکن شهری بشدت نیازمند کنترل کیفی هستیم. اکنون ساخت برخی از برج‌های تهران واقعا نگران کننده است با توجه به اینکه در سرتاسر تهران گسل زلزله داریم، ضروری است که بر روند طراحی و اجرای بناها نظارت شود.

انصاری در ادامه به ارتباط رعایت کیفیت ساختمان با قیمت ساخت و ساز اشاره کرد و اظهار داشت: به طور قطع این ارتباط وجود دارد. اینکه قیمت ساخت مسکن را ثابت فرض کنیم سبب خواهد شد مسیر بهبود ساخت و ساز بسته شود.

وی افزود: برای استفاده از تکنولوژی در ساخت و ساز باید هزینه کرد، حالا اگر گفته شود به صورتی که ساختمان ساخته شود، قیمت یکی است، ساخت و سازها نیز به کیفیت پایین تر هدایت می شوند نه به کیفیت بالاتر، هر چقدر هم که مهندسین متعهد حرص و جوش بخورند. باید این قضیه بستر سازی شود تا کشور هزینه کیفیت را بدهد و سودش را هم ببرد.

وی سپس در مورد کیفیت مسکن مهر گفت: به جرات می توان گفت کیفیت مسکن مهر از متوسط کیفیت ساختمان های کشور بالاتر است. اینکه طلسم ۱٫۵ درصدی صنعتی سازی ساخت وساز کشور شکسته و به ۳۰ درصد رسیده ، کار مهمی است.

انصاری افزود: چون جامعه مهندسی کشور هم با این قضیه متحول شده است. در حال حاضر درشهر جدید پرند بیش از ۱۰ مورد سیستم و تیپ ساختمانی در حال ساخت است. در سال های بعد به طور طبیعی ارجحیت یک روش به سیستم های دیگر مشخص می شود. مردم قاضی خوبی هستند و متوجه خواهند شد که کیفیت برتر متعلق به کیست، اگر از آنها نظر خواهی شود تا نمره بدهند دقیق‌ترین نمره مال مردم است که نتایج جالبی به دست خواهد آمد.

به گفته وی، مسکن مهر به دلیل اینکه بخشی از آن صنعتی شده تحولی بزرگی ایجاد کرده است و می توان گفت میانگین کیفیتش از میانگین کیفیت شهرهای کشور بالاتر است.

انصاری اضافه کرد: در صورت تکمیل شدن ۲ میلیون واحد مسکن مهر، یعنی ۸ میلیون ایرانی معادل حدود ۱۱درصد هموطنان ما صاحب‌خانه می‌شوند که این یک کار عظیم در تاریخ صنعت ساختمانی سازی کشور به شمار می آید.


نظرات